آشنایی با چرخه رنگ

رنگها روح دارند و زنده اند.رنگها كلمه اند و همچون كلمات سخن مي گويند.دنيا بدون رنگ دنيايي است بي روح و بي حالت،همانگونه كه شعله نور را ايجاد مي كند،نور هم سبب ديدن رنگهاست.رنگها فرزندان نورند و نور مادر رنگهاست.نور نخستين پديده ي جهان است و با رنگ است كه روح زنده ي جهان بر ما آشكار مي گردد.رنگها چنان افكار و احساسات عميقي را القاء مي كنند كه گاهي حتي با چشم هم ديده نمي شوند، بلكه فقط با چشم دل احساس مي شوند.ليكن قدم نهادن به اين وادي نيز بدون عبادت خالق،نور آسمانها و زمين،و مآلاً بدون انسان شدن ميسر نيست.
يك هنرمند واقعي در طي خلق يك اثر هنري،بيش از هر چيز اولويت را به تأثيرات رنگ در كار خويش اختصاص مي دهد،زيرا كه غالباً اين تأثيرات به وضوح در ديدگان مخاطبان وي منعكس مي شود و از اين رو است كه هنرمند خلاق پيش از آنكه خود را درگير مقوله هايي چون شناخت خصوصيات فيزيكي و شيميايي عناصر بنيادين رنگ كند،توجه خود را صرف بررسي تأثير عامل رنگ در كار خويش مي كند.البته در بسياري از موارد دنياي رنگها چنان در هاله اي از رمز و راز و معنويت فرو مي رود كه تأثيرات آن را نه در ديده بينندگان بلكه تاروپود روح آنان بايد جست.


رنگ زندگي است؛زيرا جهان بدون رنگ برايمان مرده جلوه ميكند.آن چه در گرافيك مكمل است و به طرح و اثر ما زيبايي،عمق و معنا مي بخشد رنگ است.در طبيعت كه شاهكار آميزش و تلفيق رنگ است هيچ محدوديتي براي تعداد و كيفيت آنها وجود ندارد،در گرافيك دستي و نقاشي،محدوديت رنگ زياد،ولي كاركردن با آنها بسيار ساده است.رايانه به تمامي اين مشكلات پايان داد،علاوه بر اينكه تعداد رنگهاي اجرايي و قابل دسترس را به ميليون ها رنگ افزايش دادند و از اجراء و سادگي عمل ما را به يك كليك يا كليك ــ درگ محدود كردند.
رنگها داراي دو بخش اثرگذار هستند.اول جنبه ي رواني آن كه بيننده را به تفكر و تعمق وادار مي كند و دوم جنبه بصري و زيبا شناختي آن كه بيننده را مجذوب مي كند.
« آيزاك نيوتن » نخستين فردي است كه در زمينه ي شناختِ مفاهيم رنگ،اصول و قوانيني وضع كرد كه تا به امروز به قوت و اعتبار خويش پا بر جاست.
در سال 1676 « آيزاك نيوتن » فيزيكدان انگليسي با استفاده از منشوري مثلث القاعده،نور سفيد خورشيد را به طيفي از رنگها تجزيه كرد.رنگهاي حاصل از شكستِ نور خورشيد در منشور به ترتيب عبارت بودند از: قرمز،نارنجي،زرد،سبز،آبي،نيلي و بلاخره بنفش.بهتر است بدانيم كه رابطه ي نور و رنگها متقابل است.يعني همان طور كه نورِ خورشيد پس از تجزيه،رنگهاي طيف مذكور را حاصل مي كند،از تركيب همين رنگهاي طيف ما دوباره مي توانيم نور سفيد خورشيد را به دست بياوريم.

دایره رنگی


اساس هر تئوري رنگ،حلقه رنگ است،چون دسته بندي رنگ ها را مشخص مي كند.هنرمند بايد با رنگ دانه ها يا موارد رنگي كار كند و بنابراين،دسته بندي رنگي او بايد بر مبناي تركب رنگ استوار شود يعني رنگهاي متضاد بايد مكمل همديگر باشند و از تركيب آنها رنگ خاكستري به وجود آيد.
براي نشان دادنِ جايگاه ويژه رنگها و همچنين معرفي انواع آنها از شكلي تحت عنوان دايره رنگ استفاده ميكنيم.در مركز اين دايره مثلث متوازي الاضلاعي واقع است كه سه رنگ اصلي را در بر مي گيرد.
رنگهاي اصلي به زرد،آبي و قرمز اطلاق مي شود.اين سه رنگ از تركيب هيچ رنگ ديگري به دست نيامده اند به عبارت ديگر بيش از اين نمي توان به تجزيه آنها پرداخت.گفتني است به اين سه رنگ رنگهاي اوليه نيز اطلاق مي شود.
اما خود مثلثي كه حاوي رنگهاي اوليه است،توسط يك شش ضلعي زير پوشش مي رود.چنانكه در راستاي هر يك از اضلاع مثلث مزبور،مثلث ديگري با رنگي جديد واقع مي شود.
رنگي كه از تركيب يك جفت از رنگهاي اصلي با يكديگر حاصل آماده است.اين سه رنگ عبارتند از نارنجي،سبز و بنفش.كه به اين سه رنگ رنگهاي ثانويه اطلاق مي شود.اما رسيدن به رنگهاي ثانويه از طريق تركيب رنگهاي اصلي آنچنان هم كه گمان مي رود ساده نيست.به عنوان مثال رنگ بنفش بايد دقيقاً حد واسط قرمز و آبي باشد..يعني نه بيش از حد مشخص به قرمز تمايل داشته باشد و نه به آبي.در مورد دو رنگ ثانوي ديگر نيز اين مسأله صادق است.حال به مناسب،دايره اي بيرون دايره اول رسم مي كنيم و حلقه حاصله بين دو دايره را به دوازده قسمت مساوي تقسيم مي كنيم.قطعات اين حلقه را در جاهاي مناسب با رنگ اوليه و ثانويه طوري رنگ ميكنيم كه بين هر دو رنگ،يك قسمت بصورت رنگ نشده باقي بماند.اين قسمتهاي رنگ نشده را با رنگهاي سوم كه خود از تركيب يك رنگ اصلي و يك رنگ ثانويه حال مي شود رنگ مي كنيم.اين رنگها عبارتند از:زرد نارنجي،كه از تركيب زرد و نارنجي به دست مي آيد و در حلقه حد فاصل دو رنگ زرد و نارنجي قرار مي گيرد،قرمز نارنجي كه از تركيب دو رنگ قرمز و نارنجي به دست مي آيد و در حلقه حد فاصل دو رنگ قرمز و نارنجي واقع مي شود.قرمز بنفش كه از تركيب دو رنگ قرمز و بنفش حاصل مي شود، و در حلقه حد فاصل دو رنگ قرمز و بنفش قرار مي گيرد، آبي بنفش كه از تركيب آبي و بنفش حاصل مي شود و در حلقه حد فاصل دو رنگ آبي و بنفش است،آبي سبز كه از تركيب رنگ رنگ آبي و سبز به دست مي آيد و در حلقه حد فاصل دو رنگ آبي و سبز است،و بلاخره زرد سبز كه از تركيب دو رنگ زرد و سبز حاصل مي شود و در حلقه حد فاصل دو رنگ زرد و سبز واقع مي شود.به اين ترتيب ما حلقه دوازده رنگي منظمي به وجود آورده ايم كه هر يك از رنگهاي آن در جاي مناسب و صحيح قرار دارد.در دايره رنگ،دو رنگ واقع در قطر،رنگهاي متضاد و مكمل مي باشند.اين دو رنگ يك دو تايي هماهنگ را تشكيل مي دهند مانند:زرد/بنفش، نارنجي/آبي، قرمز/سبز. ترتيب و توالي رنگها در اين نمودار ابتكاري (دايره رنگ)،از يك رنگين كمان و يا منشوري طبيعي الهام گرفته است.


رنگهای گرم و سرد

رنگ آبی و رنگهای مجاور آن (نیم دایره پایینی چرخه رنگ) تداعی کننده آب روان و دریا است بنابراین با دیدن این رنگها احساس سرما به فرد دست می دهد. از این رو به این رنگها، رنگهای سرد می گویند.
رنگ قرمز و رنگهای مجاور آن (نیم دایره بالایی چرخه رنگ) تداعی کننده آتش و خورشید بوده و با دیدن این رنگها احساس گرما به فرد دست می دهد. از این رو به این رنگها، رنگهای گرم می گویند.

رنگهاي گرم عبارتند از : قرمز، نارنجي و زرد
رنگهاي سرد عبارتند از: آبي، سبز و بنفش

تأثيرات رواني رنگها

همه ما مي دانيم،انسان موجودي است كه به سرعت و به شدت تحت تأثير فر آيندهاي محيطي قرار مي گيرد و در تحت همين تأثير شكل جديدي از رفتار را از خود بروز مي دهد.اثر رواني بعضي از رنگ ها به صورت زير است:

زرد: زرد رنگي است با توان پرتو افكني زياد،كه بيشتر پرتوهاي دريافتي را بازتاب مي كند.
زرد،رنگي است رويه اي،رنگي كه ژرفا و عمق ندارد.بُرد آن نسبت به رنگهاي ديگر زيادتر است و از بسياري از ويژگيهاي سفيد برخوردار است.رنگ ترش است و نمودار ترشيهاي متفاوت.صداي زير ويولن « زرد » است.آواز بلبل و قناري زرد است.رنگ زرد وقتي يكدست باشد،شادي آفرين و هنگامي كه با تغييرات زمينه هاي رنگي همراه باشد ايجاد هيجان و ناراحتي تا حد اضطراب مي كند.زرد رنگ بي خوابي،بيداري،بيماري،نا اميدي،هيجان،اضطراب و تلاطم فكري است.همچنين رنگ آغاز بهار،رسيدگي كشت،نمودار نيروي فزونِ نهفته در دانه است.رنگي است مادي و زميني كه هرگز نمودار ژرفا نيست.رنگي است با موضوع عمودي و بنابراين با خط عمودي همسنگ مي شود.رنگ زرد رنگ جواني،نشان روشني و نور و نشان دانش و معرفت است.در بعضي اوقات رنگ زرد به عنوان القاء كننده تنفر مطرح مي شود،اين حالت زماني مورد قبول است كه پس زمينه ي آن مشكي باشد زيرا تضاد اين دو رنگ بسيار شديد است و در هيچ شرايطي با هم هماهنگي ندارند.در صورتي كه همين رنگ در پس زمينه ي سبز زندگي و اميد را به نمايش مي گذارد.

آبي:
آبي،رنگي است آرام و درونگرا.بيننده را به سوي خود مي كشد و در درون آرامش خود،نرم مي سازد و به خواب مي برد.چشم را به خود متوجه مي كند.رنگ آبي موافق با وضعيت خط افق است.آبي،رنگي است الهي و آسماني.رنگي است مطيع،سر به راه و سازشكار.آبي رنگ زمستان و سرماي آن است.آبي رنگ خلاقيت است.آرامش و سكوني كه از آن به ما مي رسد نتيجه رشد مقتدر و طبيعي آن است.در استفاده از رنگ آبي بيننده هميشه منتظر يك نوآوري و كار جديد است.زلالي،پاكي و خلوص را مي توان توسط رنگ آبي بوجود آورد. طعم آبي،بي طعمي و كمي متمايل به شيريني است.رنگ آبي هميشه سايه دار است و همواره ميل دارد در تاريكي خود نمايي كند.هميشه نامحسوس است و در عين حال هواي شفافي را مي نماياند.آبي با روان آدمي پيوند مي خورد و تا اعماق و انتهاي روح نفوذ مي كند.آبي معني ايمان مي دهد.سمبل جاويد است.

قرمز:
قرمز،رنگي گرم و داراي نيروهاي برون گراست.رنگِ توان و فعاليت بسيار زياد و رنگِ مقوي قلب است.طعم آن شيرين است.قرمز رنگ حق،حقيقت،پيكار و بلاخره شهادت است.قرمز پايان تابستان و آغاز پاييز است.در تطابق با خط،گوياي خط قطري همگن است.قرمز،رنگي است كه فرو رفتن و ماندن در آن مي سوزاند و كناره گيري از آن گرما مي دهد.رنگ عشق و تشكيل خانواده است.قرمز سمبل حيات و زندگي،عامل مؤثري در سازندگي و تشديد روبش گياهان و بيان كننده ي هيجان و شورش است،نشاني تثبيت شده از مبارزه،انقلاب و شورش.اثر هيجان و هوس را به خوبي نشان مي دهد،اين رنگ اگر در پس زمينه تيره قرار گيرد وحشت،ناپايداري و پليدي را نشان مي دهد و اگر در پس زمينه روشن قرار گيرد معرف يك عشق سطحي و زودگذر است.

نارنجي: نارنجي،رنگي است كه خواص بصري آن آتش و خواص رواني آن گرما است. نارنجي رنگ جواني است.رنگ شادابي است.رنگ جشن و سرور است و رنگ ميوه هاي تازه رسيده. حالتي از اضطراب و عدم ثبات را شامل مي شود.آميخته با كمي سفيد،رنگ بلوغ زنانه است وآميخته با كمي مشكي،رنگ بلوغ مردانه است.در ارتباط با خط،خطي است آزاد و متمايل به عمودي.

سبز: سبز معتدل و اعتدالش سرد است.در سبز توان آرامش وجود دارد.رنگ تعقل،تفكر و آرامش خردمندانه است.رنگ صلح و صفا است.رنگ سبز،رنگ اميد به زيستن و ادامه ي حيات در بهترين شرايط خود است.اين رنگ در حالي كه در غرب مفهوم مطلق زندگي است (Western Green) در شرق يك رنگ روحاني و مذهبي به حساب مي آيد
(Eastern Green).طعم رنگ سبز،نه شيرين است نه شور،نه ترش است و بي مزه،نه تند است نه تلخ،طعم آب گواراست و كمي مزه گَس دارد.سبز رنگ پايان بهار است و آغازين تابستان.در تطابق با خط،خط قطري است.

بنفش: رنگ بنفش نمايشگر بي خبري،بي اختياري،ظلم و دشواري است و رنگي مرموز و بر انگيزاننده احساسات.اگر در سطوح وسيع به كار بريم حالت ترس را نشان مي دهد؛به خصوص اگر بنفش متمايل به ارغواني باشد كه در طبيعت و مناظر اغلب به چشم مي خورد.بنفش از نظر ظاهري و بصري معرف رنگين كمان و از نظر معنا القاء كننده اميد است.در ارتباط با خط،رنگ خط آزاد متمايل به افقي است كه اگر با خط آزاد متمايل به عمودي آگين شود،گرمتر و سرخ مي شود.صداي بنفش بم است و طعم آن گَس.بنفش سمبل هرج و مرج،مرگ،ستايش و عظمت است.بنفش آبي،رنگ القاء كننده ي تنهايي است.بنفش قرمز،نشان عشقي يزداني و سلطه ي روحاني است.

منبع Mostafa3D

http://www.irancg.com/index.php/publisher/articleview/action/view/frmArticleID/1049

About these ads

5 پاسخ

  1. سلام از مباحث تون ممنونم

  2. واقعا ممنون واسه تدریس هنر خیلی احتیاج داشتم

  3. سلام از مبحث چرخه رنگ واقعا ممنون

  4. سلام دوست عزیز
    سایت خط و رنگ در حوزه کمیک استریپ فعالیت می کند. خوشحال می شویم با ما تبادل لینک کنید. در صورت موافقت اطلاع دهید.
    موفق باشید

  5. سلام.
    من كلاس سوم راهنمايي هستم.
    اگه ميشه چند تا نقاشي با رنگ هاي متضاد توي وبتون بگذاريد .
    ممنون

پاسخی بگذارید

در پایین مشخصات خود را پر کنید یا برای ورود روی شمایل‌ها کلیک نمایید:

نشان‌وارهٔ وردپرس.کام

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری WordPress.com خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

تصویر توییتر

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Twitter خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس فیسبوک

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Facebook خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس گوگل+

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Google+ خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

درحال اتصال به %s

دنبال‌کردن

هر نوشتهٔ تازه‌ای را در نامه‌دان خود دریافت نمایید.

%d وب‌نوشت‌نویس این را دوست دارند: